“Maddenin Halleri” Konusu Bizi Susuzluktan Kurtarabilir mi?

“Maddenin Halleri” Konusu Bizi Susuzluktan Kurtarabilir mi?

Fen Bilimleri dersinde öğrendiğiniz bilgilerle dünyanın su sorununu çözebileceğinizi hiç düşünmüş müydünüz?

Fen Bilimleri dersinde hem 5. sınıfta hem de 6. sınıfta “Maddenin Halleri” konusunda maddelerin nasıl hal değiştirdiğini ve bu sırada enerjilerinde ve sıcaklıklarında ne gibi değişiklikler olduğunu öğrendiniz.

Sınıfta yaptığımız deneyler sırasında havadaki suyun enerji kaybederek damlacıklar şeklinde soğuk yüzeyde toplandığını gözlemledik. Bu mekanizmanın aslında suyun az olduğu çöl gibi ortamlarda yaşayan bitkiler ve diğer canlıların suyu elde etme yöntemi olduğunu biliyor muydunuz?

Namib_beetle_

Örneğin yukarıdaki fotoğrafta gördüğünüz Güney  Afrika’nın Namib Çölünde yaşayan STENOCARA, bilinen adıyla NAMIB Böceği de kullanacağı suyu bu yöntemle elde eder. Gördüğünüz gibi böceğin duruşu kafasının aşağıda, yüzeyi geniş ve suyu tutma özelliği olan karnının yukarıda olmasını sağlıyor.  Bu böcek sabahları oluşan  sisteki su buharı derisindeki oluklar yardımıyla soğuyan karnında yoğuşturarak su damlaları oluşturur. Bu su damlalarını, duruşunun avantajı ve kanatlarının yardımıyla ağzına doğru hareket ettirerek su ihtiyacını giderir.

Bunun yanında kaktüslerin de çölde sabahları oluşan sisten yoğuşma yöntemiyle su toplamaya uygun yüzeyleri, toplanan suyu köke doğru yönlendiren yapıları, suyun geri buharlaşmasını önleyen dikenleri ve depolamak için uygun gövdeleri vardır.

5423597247_16583b7b57_b

İnsanlar da tarih boyunca doğayı gözlemleyerek bu bilimsel süreci denenme yanılma yöntemiyle kullanma metotları geliştirmişler. Bunun pek çok değişik örneğine Türkiye’de de rastlanabilir. Örneğin eğer Ege veya Akdeniz bölgesine gittiğinizde kubbe şeklinde yapılar görürseniz bunlar “sarnıç” ismini verdiğimiz yağmur suyu toplamaya yarayan yapılardır.

estengil-sarnici-2Datça- Eştengil Sarnıcı

Sarnıçlar su biriktirebilmek için  üç işlevi yerine getirirler:
(1) Yağmur suyunun çevresini çember şeklinde saran eğimli duvardan içeri akarak zeminden alçakta olan kuyuda toplanmasını sağlarlar.
(2) Malzemesindeki taşlardan dolayı gözenekli yapısı güneş ısısı altında bir miktar suyun duvarlarındaki enerjiyi alarak buharlaşmasına izin verirken içindeki havayı soğutur ve buzdolabı gibi suyun da soğumasına sebep olurlar.
(3) Sarnıcın içinin soğuk olması dışarıdaki hava ile sıcaklık farkı oluşturur ve bu fark havadaki suyun sarnıcın dış yüzeyinde yoğuşarak toplanmasına ve deliklerden içeri damlamasına sebep olur.

Günümüzdeki bilim insanları da tarihsel deneyimler ve doğadan yola çıkarak su toplama yöntemleri geliştirmeye çalışıyorlar. Bunun şu an susuzluk çeken ülkelere ve dünyamızın yakın gelecekte yaşayacağı düşünülen su sıkıntısına  çözüm olması bekleniyor. Örneğin Etiyopya’da kurtulan Warka Water adı verilen ve ismini warka isimli ağaçtan alan yapılar doğadaki sistemleri taklit ederek temiz içilebilir su sağlamayı hedefliyorlar. warka_water.jpg__800x600_q85_crop

Warkaların yüzeylerinde havadaki su buharının ve çiy tanelerinin yoğuşması  sonucu su damlaları oluşur. Oluşan bu su damlaları  yer çekiminin yönlendirilmesiyle aşağıdaki depoda birikir. Sizce tamamen doğa dostu olduğu söylenen ve hiç enerji gerektirmeyen bu yapılar dünyamızın su sorununu  çözebilir mi?

Bunun yanında havadaki su moleküllerini soğutulan yüzeyde yoğuşturarak içilebilir suyu toplayan taşınabilir aletler de yapılmış. Yakında su mataraları yerine bu aletlerden taşıyanları görürsek hiç şaşırmayalım. Aşağıdaki videoda bunlardan bir tanesinin tanıtımını izleyebilirsiniz.

Gazların enerji kaybederek sıvı hale geldiği bilgisinin olanak sağladığı buluşlar çok ilginç değil mi? Ne dersiniz, dünyayı kurtaracak sıradaki buluş sizinki olabilir mi?

Fenle kalın

Kaynaklar:

(1) http://www.datcadetay.com/datca-su-sarniclari.html
(2) https://sites.psu.edu/mitanshshah/2012/10/23/biomimic-engineering/
(3) https://www.feedingknowledge.net/home/-/bsdp/6106/en_GB
(4) http://www.sierraclub.org/sierra/2014-6-november-december/innovate/harvesting-water-thin-air#1
(5) https://www.youtube.com/watch?v=41mLIEoo6D4
(6) http://www.warkawater.org/design
(7) https://www.youtube.com/watch?v=-3k6jw-D3HU

admin

Yorumlar kapalı.