Bilimsel Bir Proje Nasıl Hazırlanır?

Bilimsel Bir Proje Nasıl Hazırlanır?

Merhaba Sevgili Öğrencilerimiz,

Okulumuz Bilim ve Teknoloji  Haftası yaklaşıyor.  Bazılarınız projelerinize karar verdiniz ve çalışmaya başladınız bile. Biz de Fen Bilimleri Zümresi olarak, proje hazırlıklarınızda sizler için gerekli olabilecek bilgileri hazırladık. Lütfen sonuna kadar okuyunuz ve en altta gördüğünüz örnek proje dosyasını indirerek kendi bilgilerinize göre yeniden düzenleyiniz..

PROJE RAPORU NASIL YAZILMALIDIR?

Gözlemlerin ve ölçüm sonuçlarının yazılarak kaydedilmesi ve yayınlanması elde edilen bilgilerin başkalarının ulaşabilmesi bakımından önemlidir. Bu nedenle proje çalışmasının önemli aşamalarından biri de onun rapor haline getirilmesidir. Proje raporunda gereksiz uzatmalar ve tekrarlar olmamalıdır. Rapor olabildiğince kısa ve öz olmalıdır. Proje raporu en az 2, en fazla 15 sayfa olmalıdır. Yapılan çalışmanın rapor üzerinden değerlendirileceği unutulmamalıdır. Proje raporu aşağıdaki sıraya göre yazılmalıdır. Bu sıralamaya proje raporlarının standart olması için kesinlikle uyulur.

Proje raporu aşağıdaki sırada yazılır:

Proje Adı

Tek bir cümle ile (mümkünse 12 kelimeyi geçmeyen) okuyana proje çalışması hakkında genel bir fikir verecek şekilde oluşturulmalıdır.

İçindekiler

Projenin ana başlık ve alt başlıklarının birbirine nasıl bağlı olduğunun gösterildiği ve sayfa numaralarının yer aldığı listedir.

1.Giriş

Araştırmanın probleminin, amacının, hipotezinin yer aldığı ve konuyla ilgili daha önceden yapılmış araştırmaların sonuçlarından bahsedildiği bölümdür.

2.Yöntem

Araştırmanın yönteminin, veri toplama araçlarının, deney ve gözlem düzeneklerinin ve verilerin analiz yönteminin verildiği bölümdür. Deneysel çalışmalarda deney düzeneği, verilerin nasıl toplandığı açıkça anlatılmalıdır. Deney düzeneğindeki önemli ölçüm cihazlarının (ne olduğu, ölçüm aralığı, duyarlılığı vb.) kimyasal ve biyolojik malzemenin temel özellikleri belirtilmelidir (Örneğin bir voltmetre kullanılıyorsa bunun ölçme aralığı 5-30 Volt olan bir voltmetre olarak belirtilmesi ya da optik özellikleri incelenen bir cam levhanın 25 mmx10 mmx1 mm boyutlarında, görünür bölgedeki ışığı geçiren bir cam plaka şeklinde tanımlanması uygun olur). Deneylerin nerede, kimler tarafından yapıldığı, ne kadar sürdüğü ve kaç kez hangi koşullar altında tekrarlandığı gibi bilgilerin açık, öz ve anlaşılır bir şekilde verilmesi gerekir. Bu kısımda çalışılan laboratuvarın özellikleri de belirtilmelidir.

3.Bulgular

Bu bölümde aşağıdaki kısımlara yer verilir.

  • Araştırmada toplanılan verilere ait bulgular açıkça belirtilir.
  • Bulguların amaçlarla uygunluğuna dikkat edilir.
  • Tablo, şekil, resim, çizelge vb. yollarla bulgular olabildiğince nesnel ve yorum yapmadan sunulur.
  • Tablo, şekil, resim, çizelge vb. ifadeleri mutlaka numaralandırıp her biri isimlendirilir (bkz. Kendi branşınızdaki örnekler).
  • Tablo, şekil, resim, çizelge gibi görsellere başlık verilmeli ve metin içerisinde mutlaka atıfta bulunulmalıdır. Bu ifadelere metin içerisinde atıf yaparken “aşağıdaki, yandaki, yukarıdaki vb.” ifadelerden kaçınılır. Bunun yerine “Tablo 2’de görüldüğü üzere……” gibi daha açık ifadeler kullanılır.

4.Sonuç ve Tartışma

Proje raporunun en önemli kısımlarından birisi bu bölümdür. Proje çalışması ile ulaşılan sonuçlar bu kısımda yazılır. Sonuçlar sayısal değerler veya sözlü ifadeler olabilir. Sonuçları tartışırken kaynak araştırmasında yer alan benzeri çalışmalarla karşılaştırmalar yapılır. Bu kısmın sonunda benzer çalışmalar yapacak olanlara yol göstermesi bakımından ilgili öneriler varsa belirtilir.

5.Kaynakça

Proje çalışmasında faydalanılan yazılı-sözlü kaynaklara rapor içerisinde numara verilerek atıfta bulunulur. Atıfta bulunmadığınız bir kaynağı buradaki listeye asla eklemeyiniz. Sadece gerçekten okunan kaynaklardan alıntı yapılmalıdır. Okunan bir kaynağın içerisinde geçen başka kaynaklar, kaynaklar bölümünde gösterilmemelidir. Eğer bu kaynakların mutlaka belirtilmesi gerekiyorsa, okunan kaynaktan aşağıdaki gibi alıntı yapılır. Kaynaklar istesinde de sadece okunan kaynak verilir.

BİLİMSEL ARAŞTIRMA

Bilimsel araştırmaların amacı yaşadığımız doğal dünyayı anlamak ve açıklamaktır. Bir bilimsel araştırma soru sormakla başlar ve soruların cevabını arayarak devam eder.

BİLİMSEL SORU SORMA

Bilimsel araştırmalar her zaman bir soru ile başlar. Aşağıda bazı bilimsel soru örnekleri verilmiştir.

  • Bitkilerin büyümesinde gün ışığının etkisi nedir?
  • Nem mantarların büyümesini nasıl etkiler?
  • Solucanlar hangi besinleri yiyecek olarak tercih ederler?
  • Bir balonun hacmine sıcaklığın etkisi nedir?
  • Cisimlerin renginin ışığın soğrulmasına etkisi nedir?

KAYNAK ARAŞTIRMA VE HİPOTEZ KURMAK

İlgilendiğiniz konu ile ilgili detaylı bir araştırma yapmalısınız. Bunun için öğretmeninizden size rehberlik etmesini isteyebilirsiniz. Araştırma konunuz hakkında daha önce neler yapılmış, sizin yapmayı düşündüğünüz deneyler yapılmış mı? Sonuçları ne olmuş? Bunları öğrendiğinizde özgün bir deney planlayabilirsiniz. Daha önce yapılan araştırmalarla sizin planladığınız araştırmanın benzer ve farklı yanlarını bilmeniz araştırmanızın özgünlüğünü ortaya koymanızda yardımcı olur. Araştırma konusu ile ilgili dergiler, ansiklopediler, kitaplar, makaleler okunur ve bilim insanları ile görüşmeler yapılabilir. Ayrıca doküman elde etmek için internetten de faydalanılır. Kullanılan tüm kaynaklar proje raporunda mutlaka belirtilmelidir.

Hipotez, deneyler veya gözlemler ile test edilebilen fikirlerdir. Sorunuzun tahmini cevabını hipotez cümlesi haline getirmelisiniz. Çünkü bütün deney ve gözlemlerin bir hipotezi olmalıdır. Hipotezler pozitif ifadeler olabileceği gibi negatif ifadelerde olabilir. Aşağıda bazı hipotez örnekleri verilmiştir.

  • Bitkilerin büyümesinde gün ışığı etkilidir.
  • Nem mantarların büyümesini etkilemez.
  • Solucanlar çürümüş yaprakları besin olarak tercih ederler.
  • Bir balonun hacmine sıcaklığın etkisi yoktur.

Hipotezi Test Etmek (gözlem ve deney tasarlamak)

Tasarlanan deney ya da gözlem yalnızca hipotezin test edilmesine cevap verecek şekilde planlanmalıdır. Planlamanın uygun bir şekilde yapılabilmesi için aşağıdaki adımlar takip edilebilir.

Birinci Adım: Deney veya gözlem için gerekli malzemeler temin edilir.

İkinci Adım: Deney veya gözlemde izlenecek yol belirlenir (yöntem).

Üçüncü Adım: Deney veya gözlemdeki değişkenler belirlenir. Bir deneyde değiştirebildiğimiz ya da kontrol altında tutabildiğimiz faktörlere değişken denir. Örneğin, ‘’Bitkilerin büyümesinde gün ışığının etkisi nedir?’’ sorusunun ‘’Bitkilerin büyümesinde gün ışığı etkilidir’’ hipotezine yönelik tasarlanan deneyde bitkilerin gün ışığında kaldığı süre bu deneyin değişkenidir. Bilimsel araştırmalarda üç tip değişken vardır; Bağımsız değişken, deneyin sonucuna etki edebilen yani sebep olan değişkendir. Örneğin, sıcaklığın çözünürlüğe etkisi araştırılıyorsa, sıcaklık burada bağımsız değişkendir. Deney farklı sıcaklıklarda yapılır. Bağımlı değişken, bağımsız değişkene göre değer alabilen değişkendir. Örneğin, sıcaklıktan etkilenerek değişen çözünürlük miktarı. Sıcaklık arttıkça çözünürlük artar. Bağımlı değişken burada çözünürlüktür. Kontrol değişken (kontrol grubu), araştırma sırasında kontrol edebildiğimiz sabit tutulan faktör. Bir deneyi planlarken kontrol grubunun oluşturulması zorunluluktur. Değişkenlerin deneyin sonucunu etkileyip etkilemediği ve nasıl etkilediği ancak kontrol grubu ile karşılaştırılarak yapılabilir.

Dördüncü Adım: Deney veya gözlem sırasıyla yapılır. Deneylerden elde edilen verilerin hata payını azaltmak için tekrarlar yapılır. Bir deneyde alınan bir ölçüm en az üç kez tekrarlanır ve ortalaması alınır. Böylece, elde edilen verideki hata payı en aza indirgenir ve bu yolla verilerin güvenilirliği sağlanır.

Beşinci Adım: Veriler toplanır. Deney ve gözlem sonunda elde ettiğiniz tüm bilgiler veri olarak adlandırılır. Verilerin düzenli bir şekilde tablolarda gösterilmesi, grafik haline getirilmesi veya fotoğraflanması sonuçların anlamlandırılmasına yardımcı olur. Böylece bu verilerden bir sonuç çıkarılabilir. Sunum sırasında aynı verilere ait hem tablo hem grafik verilmez, bunlardan hangisi sonucu en iyi ifade ediyorsa o tercih edilir. Elde edilen matematiksel verilerden sonuç çıkarabilmek için veriler istatistiksel işlemlerden geçirilir. Örneğin, rakamların ortalaması, yüzdesi, frekansı alınır. Tüm bunların amacı verileri anlamlandırırken, hata payını en aza indirmektir. Böylece araştırmanın sonucuna olan güvenilirlik artar. Gözlemlerden elde edilen delillere dayalı yapılan açıklamalar araştırmanın sonucudur.

Altıncı Adım: Sonuçlar yazılır. Gözlemler ve deneylerden elde edilen sonuçların başka araştırıcıların benzer araştırmalarda elde ettikleri sonuçlarla karşılaştırılması önemlidir. Sonuçlar başka araştırmacıların sonuçları ile uyumlu ise araştırmaya destek sağlanmış olur. Aynı zamanda, birbirini destekleyen araştırmalar daha genel sonuçlara ulaşılmasını sağlayabilir. Tersi durumda yani araştırma sonuçları başka araştırma sonuçlarından farklılık gösteriyorsa bunun nedenleri konusunda yeni tahminlerde bulunup, bu konuda yeni araştırmaların yapılması gerektiği vurgulanabilir. İkinci bir ihtimal ise araştırmanın herhangi bir yerinde hata yapılmış olmasıdır ki, böyle durumlarda araştırma planı ve uygulama yeniden gözden geçirilmelidir.

Yedinci Adım: Sonuçlar değerlendirilir. Elde edilen sonuçlar ne anlama geliyor? Yani sonuçlar hipotezi destekliyor mu? Eğer desteklemiyorsa kurulan hipotez değiştirilir ve yeni bir hipotez kurularak yeni deney ve gözlemler yapılır. Her araştırmanın sonunda araştırmacı yeni sorular sorarak yeni araştırmaların yapılmasına öncülük eder. Araştırmacı araştırmasının sonunda yeni fikirleri öneri olarak sunar.

 65_bilimsel_arastirma_yontemleri_semasi

 İYİ BİR POSTER SUNUMU NASIL HAZIRLANIR?

Projenizi inceleyenlerin dikkatini çekmek için; posterinizin içinde yer alan resim, grafik, tablo ve yazıların kolay anlaşılır, kolay okunur ve aynı zamanda dikkat çekici olması gerekir. Bunun için;

  • Posterinizde başlıkları hep aynı renkte, aynı yazı tipinde ve aynı büyüklükte (yazı tipi boyutunda) kullanabilirsiniz.
  • Posterinizdeki yazıların uzaktan okunacak boyutta olmasına özen gösterin.
  • Posterinizde yer alan metin içindeki ifadelerin tekrarlarından kaçının. Bir ifadeyi hem grafik hem tablo ile göstermeyin. Sonucu en iyi ifade eden birini seçin.
  • Posterinizi uzun anlatımlar yerine fotoğraf, şekil ve grafik gibi kolay ve çabuk anlaşılır görseller kullanarak destekleyin.
  • Posterinizde yer alan her grafiğin, tablonun, şeklin veya fotoğrafın bir başlığı olmalıdır. Kullandığınız görselde anlatmak istediğiniz şeyi tam olarak ifade edin.
  • Posteriniz araştırmanızın başlığı altında özet, hipotez, yöntem, bulgular, sonuç ve tartışma başlıklarını içermelidir.

Aşağıda Niğde Okullarımızın Bilim Şenliği’nden bazı örnek poster sunumları görebilirsiniz..

01 02 03 04 05

Hepinize başarılar diliyoruz..

Örnek proje dosyası: DUZELTILECEK_FEN_PROJE_DOSYASI

Kaynak:

http://www.tubitak.gov.tr/sites/default/files/ortaokul_rehber_2017_0.pdf

 

admin

Yorumlar kapalı.